विश्वव्यापी रूपमा कार्बन उत्सर्जन घटाउने अभियानलाई तीव्रता दिइरहेको चीनले समुद्री ढुवानी क्षेत्रमा अर्को ऐतिहासिक उपलब्धि हासिल गरेको छ। चीनले ‘निङ युआन डियान कुन’ (Ning Yuan Dian Kun) नामक विश्वकै सबैभन्दा ठूलो पूर्ण विद्युतीय तथा स्मार्ट कन्टेनर कार्गो जहाजलाई व्यावसायिक रूपमा सञ्चालनमा ल्याएको छ।
चिनियाँ सरकारी समाचार संस्था Xinhua News Agency का अनुसार १० हजार टन श्रेणीको यो अत्याधुनिक हरित जहाजले हालै Ningbo-Zhoushan Port बाट आफ्नो पहिलो व्यावसायिक यात्रा सुरु गरेको हो। यो कदमलाई समुद्री यातायात क्षेत्रलाई वातावरणमैत्री बनाउने दिशामा विश्वकै महत्वपूर्ण उपलब्धिमध्ये एक मानिएको छ।
विश्वभर जलवायु परिवर्तनको चुनौती बढिरहेका बेला समुद्री ढुवानी क्षेत्रबाट हुने प्रदूषण कम गर्न चीनले अत्याधुनिक प्रविधियुक्त विद्युतीय जहाज विकास गरेको हो। पूर्ण रूपमा ब्याट्री र इलेक्ट्रिक मोटरबाट सञ्चालन हुने यो जहाजले जीवाश्म इन्धन प्रयोग नगर्ने भएकाले वातावरणमा कार्बन उत्सर्जन नगर्ने बताइएको छ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार यो जहाज सञ्चालनमा आएपछि प्रत्येक वर्ष करिब १ हजार ४६२ टन कार्बन डाइअक्साइड उत्सर्जन कम हुने अनुमान गरिएको छ। यसले समुद्री यातायात क्षेत्रको हरित रूपान्तरणमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्याउने विश्वास गरिएको छ।
१२७ दशमलव ८ मिटर लामो यो विशाल जहाजले एकपटकमा ७४२ वटा मानक कन्टेनर (TEU) ढुवानी गर्न सक्छ। यसको उच्च वहन क्षमता र विद्युतीय सञ्चालन प्रणालीले ढुवानी लागत घटाउन तथा ऊर्जा दक्षता बढाउन मद्दत गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
समुद्री ढुवानी क्षेत्रमा विद्युतीय जहाजहरूको प्रयोग बढ्दै गए पनि यति ठूलो क्षमताको पूर्ण विद्युतीय कार्गो जहाज सञ्चालनमा आएको यो पहिलो पटक हो।
जहाजको सबैभन्दा महत्वपूर्ण विशेषता यसको १९ मेगावाट–आवर (MWh) क्षमताको ब्याट्री प्रणाली हो। यसमा प्रयोग गरिएको ‘ब्याट्री स्वापिङ’ प्रविधिमार्फत बन्दरगाहमा पुगेपछि ठूलो क्रेनको सहायताले ब्याट्री सजिलै परिवर्तन गर्न सकिन्छ।
यस प्रविधिले चार्जिङका लागि लामो समय कुर्नुपर्ने समस्या हटाउनुका साथै जहाजको सञ्चालन समयलाई अधिकतम बनाउने विश्वास गरिएको छ। चीनले विद्युतीय सवारीसाधनमा सफल भएको यही प्रविधिलाई अब समुद्री यातायात क्षेत्रमा समेत विस्तार गरेको हो।
जहाजमा अत्याधुनिक आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (AI) आधारित स्मार्ट नेभिगेसन प्रणाली जडान गरिएको छ। उक्त प्रणालीले समुद्री मार्गमा रहेका अवरोध, अन्य जहाज तथा सम्भावित जोखिमहरू स्वतः पहिचान गर्न सक्छ।
यसले जहाजलाई सुरक्षित रूपमा सञ्चालन गर्न सहयोग पुर्याउनुका साथै दुर्घटनाको जोखिम घटाउने बताइएको छ। स्मार्ट प्रविधिले इन्धन तथा ऊर्जा व्यवस्थापनलाई पनि थप प्रभावकारी बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।
हाल यो जहाज चीनको तटीय मार्गमा व्यावसायिक कन्टेनर ढुवानीका लागि प्रयोग भइरहेको छ। ऊर्जा दक्षता, शून्य उत्सर्जन र स्मार्ट सञ्चालन प्रणालीका कारण यसलाई समुद्री यातायातको भविष्यको नमुनाका रूपमा हेरिएको छ।
विश्वभरका देशहरू समुद्री ढुवानी क्षेत्रलाई कार्बनमुक्त बनाउने उपाय खोजिरहेका बेला चीनले सञ्चालनमा ल्याएको यो जहाजलाई ‘डिकार्बोनाइजेसन’ अभियानको महत्वपूर्ण उपलब्धि मानिएको छ। विज्ञहरूका अनुसार आगामी वर्षहरूमा यस्ता विद्युतीय तथा स्मार्ट जहाजहरूको संख्या बढ्दै जानेछ, जसले विश्वव्यापी ढुवानी उद्योगलाई थप स्वच्छ, सुरक्षित र दिगो बनाउनेछ।
